موضوع آزمايش:چگونه تعيين گروه خوني صورت مي گيرد

هدف آزمايش:آشنايي با چگونگي تعیین انواع گروه هاي خونی و RH

وسایل آزمايش:

1.لام

2. آنتی کرهای (D-B-A)

3.لانست

4. الکل

5. پنبه

6. قطره چکان

تئوري آزمايش:

سيستم گروه خوني ABO نخستين بار توسط فردي به نام لنداشتاينر شناسايي شد.براساس مطالعات اين شخص ، جمعيت انساني از نظر سيستم ABOبه چهارگروه فنوتيپي A ,B,AB,O تقسيم مي شوند.

تفاوت خون های مختلف به وجود یا عدم وجود پروتئین های ویژه ای به نام آنتي ژن وآنتي كر برمی گردد. آنتي ژن ها بر سطح گلبول های قرمز و آنتي كرها در پلاسمای خون قرار دارند. افراد مختلف، انواع متفاوت و ترکیب های متفاوتی از این مولکول ها را دارند. گروه خونی شما به آن چه که از والدین خود به ارث برده اید وابسته است.

امروزه بیش از 20 نوع نظام تعیین گروه خون وجود دارد. اما نظام ABO و RH مهم ترین آن ها هستند که برای انتقال خون استفاده می شوند. همه گروه های خونی با هم ناسازگار نیستند. مخلوط کردن گروه های خونی ناسازگار به کپه کپه شدن خون می انجامد که خطرناک است.

بیان آنتی ژن های گروه های خونی تحت کنترل ژن های خاصی است و توارث آن ها از قوانین ساده مندل تبعیت می کند. برای هر سیستم گروه خونی ، تعداد متغیری از آلل های مختلف وجود دارد. آلل ها به نوبه خود تعداد متغیری از آنتی ژن های غشایی گلبول قرمز را کنترل می نمایند.

 ?بطور ساده خصوصيات ژنتيكي اين صفت را مي توان به لوكوسي نسبت داد كه داراي سه الل B, A وO است .الل A مسئول توليد آنتي ژن A والل B مسئول توليد آنتي ژن  B  هستند.ولي در حضور الل Oودر غياب دوالل ديگرآنتي ژن A و B ساخته نمي شود.

 ?شواهد مختلف نشان داده است كه در توليد آنتي ژن هاي A و B يك پيش ماده گليكوپروتئيني شركت دارد .اين پيش ماده بوسيله ژن لوئيس ،كه مسئوليت توليد يك آنزيم را برعهده دارد، به ماده حد واسط لوئيس تبديل مي شود. آنگاه ژن ديگري به نام ژنH با توليد آنزيمي ،ماده حد واسط لوئيس را به ماده حد واسط Hتبديل مي كند وسپس ماده حد واسطH در حضور الل A به آنتي ژن A ودر حضور الل B به آنتي ژن B تبديل مي شود. ولي الل Oظاهراً تغييري بر ماده حد واسط Hوارد نمي كند وبه همين دليل آنتي ژن ساخته نمي شود

نظام ABO

بر طبق این شیوه تعیین گروه خون، چهار نوع گروه خون وجود دارد A: ، B،  ABو  O
گروه خون :A

فرد داراي گروه خوني از نوع A بر سطح گلبول های قرمز خود داراي آنتي ژن A و در پلاسمای خون خود داراي آنتي كر Bاست.

گروه خون B:

فرد داراي گروه خوني از نوع B بر سطح گلبول های قرمز خودداراي آنتي ژن Bو در پلاسمای خون خودداراي آنتي كر Aاست.

گروه خون AB:

فرد داراي گروه خوني از نوع AB بر سطح گلبول های قرمز خود داراي هردوآنتي ژنی Aو B و در پلاسمای خون خود هيچكدام از  آنتي كرهاي Aو Bرا ندارد.

گروه خون O:

فرد داراي گروه خوني از نوع O بر سطح گلبول های قرمز خود آنتي ژن هاي A و B را ندارد و در پلاسمای خون خود هردو  آنتي كر Aو Bرا دارد.

                      در نژاد هاي گوناگون درصد شيوع متفاوت است.

نظام Rh:

بسیاری از مردم بر سطح گلبول های قرمز عامل Rh نیز دارند Rh آنتي ژنی است که هر کس آن را داشته باشد، Rh⁺ محسوب می شود.( 85% از جمعیت انسانی) کسانی که این آنتي ژن را ندارند، Rh^- محسوب می شوند. ( 15% از جمعیت انسانی)  شخصی که Rh^- است به طور طبیعی در پلاسمای خون خود آنتي كرRh ندارد ( اما می تواند آنتي كرA یا B را داشته باشد ). اما اگر شخصیRh ^- خون Rh⁺ دریافت کند، علیه آن آنتي كرRh  می سازد که در پلاسمای خونش ظاهر می شود. فرد Rh⁺ بدون هیچ گونه مشکلی می تواند از فرد Rh^- خون دریافت کند.

شرح آزمايش:

ابتدا لام را کاملاً تمیز می شوییم و بعد خشکش می کنیم شخصی که برای تعیین گروه خونی آمده است نوک یکی از انگشتانش را به وسیله پنبه آغشته به الکل ضد عفونی می نماییم و سپس با لانست انگشت عفونی شده را سوراخ کرده و سه قطره خون در سه نقطه لام قرار می دهیم و سپس از آنتی کورها ي آماده به وسیله قطره چکان یک قطره بر روی هر قطره خون می ریزیم و از رسوب و عدم رسوب پی به گروه خونی و نوع Rh آن می بریم .

1. هر گاه قطره خون با آنتی کور A  ریخته شده روي آن رسوب کند و با دیگر قطره ها رسوب ندهد. نوع گروه خونی A منفی می باشد.

2. هر گاه قطره خون با آنتی کور A  وآنتي كورD ریخته شده روي آن رسوب کند و با دیگر قطره رسوب ندهد. نوع گروه خونی A مثبت می باشد.

3. هر گاه قطره خون با آنتی کور B  ریخته شده روي آن رسوب کند و با دیگر قطره ها رسوب ندهد. نوع گروه خونی B منفی می باشد.

 4. هر گاه قطره خون با آنتی کور Bوآنتي كورD ریخته شده روي آن رسوب کند و با دیگر قطره رسوب ندهد. نوع گروه خونی B مثبت می باشد.

5. هر گاه قطره خون با آنتی کور B , Aریخته شده روي آن رسوب کند و با دیگر قطره رسوب ندهد. نوع گروه خونی AB منفی می باشد.

6. هر گاه قطره خون با آنتی کور B , Aو Dریخته شده روي آن رسوب کند نوع گروه خونی AB مثبت می باشد.

7. هر گاه قطره خون با هيچكدام ازآنتی کور هاي  ریخته شده روي آن رسوب ندهد.نوع گروه خونی O منفی می باشد.

8. هر گاه قطره خون تنها با آنتی کور هاي D ریخته شده روي آن رسوب دهد.نوع گروه خونی O مثبت می باشد.

منبع:

1.كتاب آزمايشگاه مباني ژنتيك دكتر سيدنا

2.كتاب فيزيولوژي گروه مولفين دانشگاه علوم پزشكي دانشگاه اصفهان

3.كتاب علوم زيستي وبهداشت سال اول دبيرستان

4.http://redcell.blogsky.com

۵.تصاوير از اينترنت