رنگ آمیزی دیواره ی سلولی

دیواره ی سلولی پروتوپلاست را احاطه کرده و در قسمت خارجی غشاء سیتوپلاسمی قرار دارد با استحکام خود، مانع از پاره شدن غشاء سیتوپلاسمی و متلاشی شدن باکتری در فشارهای اسمزی می شود. فشار اسمزی در باکتری های گرم مثبت و گرم منفی به ترتیب ممکن است به حدود 25 و 10 اتمسفر برسد. دیواره سلولی حدود 15-10 درصد وزن خشک باکتری را تشکیل می دهد. به علت اینکه ساختمان شیمیایی جدار باکتری ها به هیچ یک از ساختمان های بافت های حیوانی شبیه نیستند برخی از آنتی بیوتیک ها همچون باسیتراسین، سفالوسپورین ها، ریستوستین، سیکلوسرین، پنی سیلین و وانکومایسین که بر سنتز دیواره سلولی تأثیر می گذارند باکتری ها را نابود می کنند بدون آنکه به میزبان آسیب برسانند.

در صورتی که باکتری ها در محلول های نمکی هیپرتونیک قرار داده شوند پرتوپلاست چروکیده شده خارج می شود و تنها دیواره سلولی (میان تهی) که شکل باکتری را حفظ نموده باقی می ماند این اثر را پلاسمولیز می نامند که در باکتری های گرم منفی آسانتر اتفاق می افتد. اما باکتری ها در محلول هایپوتونیک در مقابل ورم کردن بیش از حد و ترکیدگی مقاومند و علت آن وجود دیواره سلولی است.

تمامی سلول های پروکاریوتی به استثنای مایکوپلاسماها و باکتری های نمک دوست (هالوفیل) ترکیب دیواره ای مشترکی به نام پپتیدوگلیکان یا مورئین دارند که موجب استحکام و حفظ شکل سلول می شود. برخی از باکتری ها در شرایطی دیواره سلولی خود را از دست داده و باعث بوجود آمدن اشکال L. form باکتری می شوند. دیواره سلولی باکتری های هالوباکتریاسه فاقد پپتیدوگلیکان است، این باکتری ها برای حفظ ساختمان خود به نیروهای الکتروستاتیک وابسته اند و در محلول هایی که غلظت نمکی آنها کم است متلاشی می شوند. مایکوپلاسماها نیز فاقد دیواره سلولی اند همچنین در برخی از باکتری های متانوژنیک و آرکی باکتریاها بجای اسید مورامیک دیواره سلولی، اسید تالوسامینورونیک مشاهده می شود.

دیواره سلولی در سلول های پروکاریوت بسیار پیچیده است. دیواره سلولی جایگاه بسیاری از شاخص های آنتی ژنیک است که باکتری ها را از یکدیگر تمایز می دهند. دیواره سلولی در باکتری های گرم منفی همراه با فعالیت اندوتوکسینی است.

روش آزمایش

1. گسترشی ضخیم از باسیلوس سوبتیلیس تهیه نمایید.

2. صبر کنید تا مقداری از آب گسترش کم شود اما خشک نشود.

3. در حالیکه گسترش هنوز رطوبت دارد و بدون ثابت کردن از محلول اسید فسفومولیبدیک روی گسترش بریزید تا همه جای آن پوشانده شود و به مدت 4 دقیقه آن را نگه دارید.

4. رنگ را از روی لام خالی نمایید.

5. در حالیکه گسترش هنوز رطوبت اسید را از دست نداده به مدت پنج دقیقه آن را با محلول رنگی سبز متیل بپوشانید.

6. به آرامی لام را بشویید به طوری که گسترش آسیب نبیند.

7. صبر کنید تا لام در هوای آزمایشگاه خشک شود.

8. با استفاده از عدسی 100 و روغن ایمرسیون در زیر میکروسکوپ مشاهده کنید.

9. مشاهدات خود را با توضیحات لازم در گزارش کارتان مرقوم فرمایید.

* دیواره سلولی به رنگ سبز تیره یا آبی و سیتوپلاسم به رنگ سبز روشن است البته گاهی ممکن است سیتوپلاسم اصلاً رنگ نگیرد.