موضوع آزمایش: تشریح کبوتر

هدف آزمایش: آشنایی با مشخصات ظاهری واندام های داخلی کبوتر

وسایل آزمایش:

1.سینی تشریح به همراه وسایل تشریح

2.ذره بین

3.سنجاق ته گرد

4.کبوتر

5.پنبه واتر

شرح آزمایش:

مرحله اول: بررسی مشخصات ظاهری

عنوان آزمايش: تشريح چشم

هدف آزمايش:بررسي وتشريح چشم گاو

وسايل آزمايش:

۱.چشم گاو

۲.وسايل تشريح

شرح آزمايش:

آماده سازی چشم گاو

الف:مطالعه بخش هاي خارجي چشم گاو

شناسائي چشم راست وچپ گاو:اگر چشمي را كه در دست داريد. داراي غده اشكي وبافت هاي چربي باشد تشخيص چپ وراست بودن آن را براحتي صورت مي گيرد زيرا:

الف:غده اشكي همواره در بالا ومتمايل به سمت خارج چشم است

ب:بقاياي پلك سوم به صورت پرده نسبتاً بزرگي به سمت داخل وكمي متمايل به پايين قرار گرفته است

ج:در قرنيه چشم گاو كه تخم مرغي شكل است همواره جهتي كه داراي زاويه كمتر است به سمت خارج وجهت ديگر كه داراي زاويه بزرگتري است به سمت داخل قرار دارد .

شكل چشم راست گاو

حال اگر كليه ضمايم خارجي چشم مانند غدد اشكي، باقيمانده پلك سوم ، بافت چربي وماهيچه هاي حركت دهنده كره چشم كاملاً از روي آن پاك شده باشند مي توان چشم چپ يا راست را به طريق زير تشخيص داد:

الف: عصب بينايي هميشه از پايين قطر جلويي – عقبي چشم خارج مي شود.بنابراين اگر قطر كره چشم در بالاي عصب بينايي باشد چشم در حالت معمولي قرار دارد.

ب: در قرنيه چشم گاو هميشه جهتي كه زاويه كوچكتردارد به سمت خارج وجهتي كه زاويه بزرگتر دارد به سمت داخل(بطرف بيني)است

تشخيص ماهيچه هاي حركت دهنده كره چشم

چشمي كه در اختيار شما قرار مي گيرد داراي غده اشكي، باقيمانده پلك سوم ، ونيز مقداري زيادي چربي در اطراف است بطوري كه ماهيچه هاي حركت دهنده كره چشم قابل تشخيص نيستند.براي پيدا كردن ماهيچه ها بايد علاوه بر غده اشكي وباقيمانده پلك سوم با دقت چربي هاي اطراف ماهيچه ها را مشخص وجدا كرد.معمولا تشخيص ماهيچه ها از چربي ها هم از طريق شكل بافت ماهيچه اي در مقايسه با بافت چربي وهم از رنگ صورتي ماهيچه ها نسبت به رنگ سفيد چربي ها ميسر است.پس از تمييز كردن چشم ماهيچه هاي زير قابل تشخيص اند:

۱.مستقيم خارجي،كه كره چشم را به سمت خارج مي گرداند

۲. مستقيم داخلي كه كره چشم را به سمت داخل مي گرداند.انقباض ماهيچه خارجي هر چشم بامستقيم داخلي چشم ديگرهمزمان صورت مي گيرد در نتيجه هردو چشم به يك سمت حركت مي كنند

۳.مستقيم بالايي: كره چشم را به سمت بالا مي گرداند.

۴.مستقيم پاييني: كره چشم را به سمت پايين مي گرداند.

۵.مورب بزرگ(يا مايل بالايي) كه از حلقه هاي غضروفي مي گذرد وچشم راست را در جهت حركت عقربه هاي ساعت وچشم چپ را در جهت مخالف آن مي چرخاند

۶. مورب كوچك(يا مايل پاييني) كه كره چشم را در جهت عكس حركت مورب بزرگ حركت مي دهد.

۷.ماهيچه هاي عقب برنده كره چشم كه دور تادور عصب بينايي قرار دارند ودر موقع لازم كره چشم را كمي عقب مي برند

تشريح چشم گاو: با تصوير

منبع:

۱.کتاب آزمایشگاه زیست شناسی جانوری دکتر حسین فتوحی

۲.تصاویر از اینترنت

چشم :

3 كار آمدترين حواس انسان در مقايسه با سايرحواس

3اندام بينايي وداراي گيرنده هاي نوري (سلول هاي استوانه اي ومخروطي )

3انسان به كمك چشم ها قادربه ديدن رنگ ها ، تشخيص فاصله ها و تميز جزئيات اشيا و حركات ظريف مي باشد .

3ساختاركره ي چشم ازخارج به داخل به ترتيب عبارتند از : صلبيه ،مشيميه وشبكيه .

I- صلبيه:

ويژگي : ضخيم و سفيدرنگ  ازبافت پيوندي محكم(رشته اي)

وظيفه:حفاظت كره چشم

? اين پوشش در جلوي چشم شفاف است و قرنيه نام دارد.(منشاء قرنيه لايه صلبيه چشم است)

II- مشيميه:

 ويژگي: لايه اي نازك و رنگدانه دار

وظيفه:

1.تغذيه چشم  بوسيله عروق خوني

2.تاريك كردن فضاي درون چشم توسط سلول هاي پوششي ملانين دار خود(تشكيل اتاق تاريك)

   به علت داشتن ملانین نور را جذب و مانع از انعکاس آن می شود

?مشيميه در قسمت جلو چشم مقابل عدسي بخش رنگين آن يعني عنبيه را به وجود مي آورد.

در وسط عنبيه سوراخ مردمك قرار داردو ماهيچه هاي موجود درعنبيه باعث تنگ و گشاد شدن آن مي شوند.اين عمل در اثر تحريك اعصاب خودمختار انجام مي شود.

3تحريك اعصاب سمپاتيك باعث انقباض عضلات شعاعي ودر نتيجه افزايش قطر مردمك مي شود

3تحريك اعصاب پارا سمپاتيك باعث انقباض عضلات حلقوي ودر نتيجه كاهش قطر مردمك مي شود

?مردمك ميزان نور ورودي به چشم را كنترل مي نمايد.

?رنگ چشم افراد مربوط به عنبيه آنهاست.

? مشيميه علاوه بر ايجاد عنبيه ،ماهيچه هاي مژكي را هم در چشم بوجود مي آورد كه اين ماهيچه ها از نوع صاف بوده وباعث نگه داشتن عدسي در جاي خود وتغييرتحدب عدسي(عمل تطابق) مي شود.

III- شبكيه:

ويژگي: داخلي ترين، حساس ترين لايه ، داراي لايه رنگي و بسيارنازك و داراي گيرنده هاي نوري و نورون

?گيرنده هاي نوري شبكيه بر دو نوع اند:

1- سلول هاي مخروطي :تعدادكم ،تحريك درنورقوي،ديد رنگي وجزئيات ظريف اشيا (تصاوير دقيق )

2-  سلول هاي استوانه اي: تعداد زياد، تحريك در نورضعيف، ديد كلي سياه وسفيد وديد شبانه

3گيرنده هاي نوري  انرژي نوراني را به پيام هاي عصبي تبديل مي كنند واين پيام ها به وسيله ي عصب بينايي به مغز فرستاده مي شود.مغز مي تواند اين پيام هارا تفسير كند.

وظيفه: تشكيل تصوير روي آن

نقطه كور:

- محل خروج عصب بينايي از شبكيه را گويند.

- فاقد گيرنده هاي نوري

لكه زرد:

بخشي ازشبكيه كه در امتداد محور نوري كره ي چشم قرار داردودر دقت و تيز بيني چشم اهميت دارد پس داراي سلول هاي مخروطي زياد واستوانه اي كم است .

نقاط شفاف چشم:

  i- قرنيه:

  ويژگي:  فاقد رگ خوني ،تغذيه ازطريق انتشار توسط زلاليه ، از بافت پيوندي رشته اي،

  نقش : دخالت در همگرايي نور

   ii- عدسي:

   ويژگي: محدب الطرفين ، توانايي تغيير تحدب ، داراي پرده اي به نام كپسول در اطراف خود ،

   نقش :  دخالت در همگرايي نور

    iii- زلاليه:

   ويژگي :

 مايع شفاف ، مشتق از پلاسماي خون كه از مويرگ هاي جسم مژگاني ترشح مي شود وازراه مجراي  اشلم به سياهرگ هاي چشم مي ريزد.

    نقش: تغذيه قرنيه وعدسي وجمع آوري موادزائد ودفع آن ها

    مكان: فضاي جلوي عدسي چشم (فضاي بين عدسي وقرنيه)

     iiii-  زجاجيه:

   ويژگي : ماده شفاف ژله اي

   نقش: حفظ شكل كروي چشم

   مكان: فضاي پشت عدسي چشم(فضاي بزرگ)

  مسير نور درچشم:

  قرنیه 77 زلالیه 77 مردمک 77 عدسی77زجاجیه 77 شبکیه  77ايجاد پيام عصبي 77 انتقال  توسط عصب بينايي 77 تالاموس 77 لوب پس سري

?نور وقتی از محیطی وارد محیطی با چگالی متفاوت می شود شکست پیدا می کند نور در مسیر خود تا شبکیه چهار بار شکست پیدا می کند.

1- نور از هوا وارد قرنیه می شود.2- از قرنیه وارد زلالیه می شود.3- از زلالیه وارد عدسی می شود.4- از عدسی وارد زجاجیه می شود.

? نور با گذشتن از قرنيه به علت انحناي آن همگرايي پيدا مي كند .از سوراخ مردمك عبور و به عدسي برخورد مي كند.عدسي˛نور را روي شبكيه متمركز مي كند .و تصوير تشكيل شده روي شبكيه معكوس وكوچكتر مي باشد.

تطابق:

يعني : تغییر قطر عدسی چشم با استفاده از ماهیچه های مژکی تا تصوير در هرحالت روي شبكيه  تشكيل شود

- هنگام ديدن اجسام دور قطر عدسی کم و ماهیچه های مژکی در حال استراحت

- هنگام ديدن اجسام نزديك قطر عدسی زياد(عدسي كروي تر و قطورتر) و ماهیچه های مژکی در حال انقباض

?دربسياري ازماهي ها عدسي غيرقابل انعطاف بوده وتوسط ماهيچه هايي به جلو وعقب حركت ميكند ونور را روي شبكيه متمركز مي كند

موضوع آزمایش: تشریح دستگاه تنفسی گوسفند

هدف آزمايش: آشنايي با ساختمان شش ،ناي ونايژه

وسايل آزمايش:

۱.سيني تشريح

۲.ظرف پلاستيكي بزرگ

۳.مجموعه وسايل تشريح

۴. شش ها ومجاري تنفسي سالم

شرح آزمایش:

مقدمه:

مورفولوژي شش:

هر انسانی دارای دو شش ،راست و چپ می باشد که شش راست داری ۳ لب و شش چپ دارای ۲ لب می باشد.شش راست دارای عرض بیشتر و ارتفاع کمتر می باشد اما شش چپ دارای عرض کمتر و ارتفاع بیشتر می باشد دلیل آن این است که:در قسمت چپ سینه قلب وجود دارد و بایستی در این فضا هم شش و هم قلب در کنار هم قرار بگیرند به همین دلیل عرض شش چپ کمتر شده تا بتواند در این فضا قرار گیرد و در عوض ارتفاع ان بیشتر شده است، بنابر این حجم شش راست با حجم شش چپ برابر است .

دستگاه تنفّسي شامل شش ها,مجاري هوا و قفسةسينه است كه شش ها را در جود جاي داده است.پردة دو جدارة جنب شش هارا به ديوارة قفسة سينه مربوط مي كند.مقدار كمي مايع در بين دو ديوارة جنب وجود دارد كه لغزنده است و حركت شش ها را آسان مي كند .دم و بازدم نتيجة تبعيت شش ها از حركات قفسة سينه است.

در انسان و ساير پستانداران , قفسة سينه به وسيلة پردة ديا فراگم از حفرة شكم جدا شده است.

ديافراگم با حركت خود  به پايين و بالا, حجم قفسة سينه را افزايش و كاهش مي دهد و در تنفّس آرام و طبيعي مهم ترين نقش را در حركات شش ها دارد. بالا وپايين رفتن دنده ها(با كمك ماهيچه هاي بين دنده اي)و استخوان جناغ , با افزايش و كاهش حجم قفسة سينه به عمل ديافراگم كمك مي كند.درتنفّس شديد,انقباض عضلات شكم نيروهاي قبلي را تقويت مي كند ماهيچه هايي كه قفسة سينه را بالا مي برند و حجم آن را افزايش مي دهند ماهيچه هاي دم و ماهيچه هايي كه  قفسة سينه را پايين مي برند , ماهيچه هاي بازدم به حساب مي آيند.ماده اي به نام سور فاكتانت از برخي سلولهاي ديوارة كيسه هاي هوايي ترشح مي شود, سطح داخلي اين كيسه ها را مي پوشاند و كشش سطحي مايع پوشانندة آنها را كاهش مي دهد و باز شدن طبيعي آنها را تسهيل مي كند . سورفاكتانت در اواخر دوران جنيني ساخته مي شود به همين جهت بعضي از نوزادان  زود رس  كه  مقدار  سور  فاكتانت   در  آنها  به  مقدار كافي  ساخته نمي شود,به زحمت تنفّس مي كنند.

اگر در جدار قفسة سينه شكافي ايجاد شود ,شش ها به روي خود مي خوابند و هوا به درون حفرة سينه مكيده مي شود.

تعیین موقعیت قلب نسبت به شش

 جایگاه قلب بین دو شش ،متمایل به شش چپ می باشد.

مراحل تشريح:

مرحله اول:

 شش و مجاری تنفسی مربوط به آن را که سالم از بدن گوسفند جدا شده اند از قصابی تهیه کنید و آن را بدقت بشویید. پس از شستشوی کامل از دهانه نای به درون آن بدمید.

چه مشاهده می کنید؟

هنگام دمیدن شش ها باز می شوند و پس از توقف دمیدن به حالت اول باز می گردند.

از این مشاهده چه نتیجه ای می گیرید؟ نتیجه می گیریم که شش ها قابلیت انبساط و ارتجاع دارند.

مرحله دوم:

 شش ها را در ظرف آبی بیندازید. چه مشاهده می کنید؟ شش ها روی آب شناور می مانند.

 آیا می توانید علت این پدیده را توضیح دهید؟ بله شش ها حاوی هوا هستند. بنابراین وزن شان کمتر از آب است و در سطح آن شناور می مانند.

مرحله سوم:

شش های گوسفند را از آب خارج کنید و آن ها را در سینی تشریح قرار دهید.

ابتدای نای را بررسی کنید. در ساختمان نای تعدادی غضروف هلالی شکل (c  شكل )خواهید دید. دو سر هر غضروف در قسمت پشتی بوسیله بافت عضلانی و پیوندی به هم اتصال می یابند. انقباض بافت عضلانی سبب باریک شدن مجرای نای می شود. همچنین در طول نای در فواصل غضروف های هلالی شکل، رباط هایی وجود دارند که آن ها را به وصل می کنند.

سطح داخلی نای توسط لایه مخاطی پوشیده می شود.

نای در قسمت انتهایی خود به دو شاخه تقسیم می شود که نایژه نام دارند. محل ورود هر نایژه را به شش پیدا کنید. این محل ناف شش نامیده می شود.

لب های شش را در هر دو شش چپ و راست تعیین کنید.

اینک به دقت محل ورود نایژه به شش را توسط قیچی تشریح ببرید تا به انشعابات باریکتر نایژه ها در شش ها برسید. (نايژه راست به سه نايژك ونايژه چپ به دو نايژك تقسيم مي شود)

تعداد انشعابات اصلی هر نایژه پس از ورود به شش ها بشمارید و با تعداد لب های شش مقایسه کنید.

نایژه ها بیست بار تقسیم می شوند تا در نهایت به نایژک انتهایی تقسیم می شوند نایژک انتهایی قابل دیدن نیست و در حد میکروسکوپی است نایژک انتهایی به کیسه ی هوایی منتهی می شود .

 اینک به بررسی غضروف های نایژه ها در داخل شش ها بپردازید.

وضع این غضروف ها در مقایسه با غضروف های نای چگونه است؟ حلقه ای غضروفی کامل (نامنظم اند)

توجه: نایژک ها غضروف ندارند.

با نوک چاقوی تشریح قسمتی از پرده شفاف روی شش ها را جدا کنید. این پرده، لایه داخلی پرده جنب است که مستقیما روی شش چسبیده است.

توسط چاقوی تشریح قسمتی از شش ها را ببرید و در مقطع آن ساختمان اسفنجی شش را بررسی کنید. شکلی از مجاری تنفسی (نای- نایژه و انشعابات آن) و شش های گوسفند رسم کنید و قسمت های مختلف آن را نامگذاری کنید.