موضوع آزمایش: دانه چگونه جوانه می زند؟

هدف آزمایش: بررسی جوانه زنی گیاهان لوبیا وذرت

وسایل آزمایش:

۱.دانه لوبیا وذرت

۲.ظرف پتری

۳.کاغذدستمالی یا کاغذ های مخصوص

۴.گلدان بهمراه خاک نرم

شرح آزمایش:

مرحله اول:

 تعدادی دانه لوبیا و ذرت را که 24 ساعت در آب خیسانده اید، از آب خارج کنید و جداگانه در سه ظرف پتری در میان ورقه های کاغذ آب خشک کن مرطوب قرار دهید. در ظرف ها را بگذارید و سعی کنید کاغذهای آب خشک کن همیشه مرطوب بمانند تا دانه ها جوانه بزنند.

گاه گاهی در ظرف ها را بردارید و دانه ها را بررسی کنید.

دانه ها پس از چند روز جوانه می زنند؟ پس از دو یا سه روز.

کدام قسمت رویان ابتدا از پوست دانه خارج می شود؟ ریشه چه

مرحله دوم:

سه گلدان محتوی خاک نرم باغچه تهیه کنید. در گلدان اول یک یاچند دانه لوبیا و در گلدان دوم یک یا چند دانه ذرت بکارید. خاک گلدان ها را همواره مرطوب نگه دارید ولی مراقب باشید که گلدان ها پر از آب نباشند. هر روز گلدان ها را به دقت نگاه کنید.

آیا جوانه ها از خاک خارج شده اند؟ بله

در گیاه لوبیا پس از خارج شدن ریشه چه، محور زیر لپه ای طویل و خم می شود. نوک این کمان اولین بخشی است که روی خاک نمایان می گردد و در حین رشد، راست گشته و دو لپه را با خود بالا می آورد. جوانه انتهایی نیز با نمو خود برگ ها و ساقه ی بالای لپه را بوجود می آورد. به این نوع رویش که لپه ها از درون خاک خارج می شوند، رویش روزمینی گویند.

در گیاه ذرت دانه واجد آندوسپرم در درون خاک می ماند و کولئوپتیل جوانه انتهایی را که هنگام نمو از خاک خارج می شود، پوشانده و محافظت می کند.

موضوع آزمایش: مشاهده بافت اسکلرنشیم

هدف آزمايش: آشنايي با ساختمان واختصاصات سلول هاي اسكلرانشيمي در بخش هاي مختلف گياه

وسايل آزمايش:

1- ميكروسكوپ

2- ميوه گلابي ،پوست دانه ي لوبيا،دمبرگ وبرگ نيلوفر آبي ،درونبر سيب، ساقه كتان ،گل راعي ، ساقه هاي ذرت وگل سرخ

3-لام ولامل

4- تيغ

5-آب مقطر

6- آب ژاول

7- اسيد استيك رقيق

8- كارمن زاجي

9.مغز آقطي يا يونوليت

10- شيشه ساعت

شرح آزمایش:

همانند دستور كارآزمايش مشاهده بافت كلانشيم عمل مي نمائيم اما در اينجا من فقط روش مشاهده اسكلرئيدها را در ميوه گلابي شرح مي دهم.

مرحله اول:

بر روی لام تمیزی یک یا دو قطره محلول متیلن بلو بریزید. کمی از بخش خوراکی میوه گلابی را بردارید و آن را بر روی محلول متیلن بلو در وسط لام قرار دهید. لامل را بر روی آن بگذارید. سپس دستمال کاغذی یا کاغذ خشک کن را چند لا کرده و با نوک انگشت در محل قرار گرفتن نمونه روی لامل فشار دهید. به این ترتیب نمونه مسطح شده و سلول ها از یکدیگر جدا می شوند.

مرحله دوم:

 اسلاید میکروسکوپی تهیه شده را در میکروسکوپ قرار دهید و در درشتنمایی کم به بررسی آن بپردازید.

دیواره چوبی سلول های اسکلرانشیم توسط معرف متیلن بلو به رنگ آبی در می آیند و به این ترتیب می توانید این بافت را در زیر میکروسکوپ به رنگ آبی مشاهده کنید.

مرحله سوم:

 اکنون با درشت نمایی 400 برابر به مشاهده سلول های بافت اسکلرانشیم بپردازید و مشخصات سلول های اسکلرانشیمی را بررسی کنید.

سلول ها دیواره چوبی ضخیم دارند و حفره داخلی آنها کوچک است

هدف آزمايش:آشنايي با ساختمان واختصاصات سلول هاي کلانشیمی در بخش هاي مختلف گياه 

 وسايل آزمايش:

1- ميكروسكوپ

2- ساقه نعناع یا دمبرگ کرفس

3-لام ولامل

4- تيغ

5-آب مقطر

برای دریافت اطلاعات بیشتر وکاملتر در مورد بافت کلانشیم به این آدرس وبلاگ زیست شناسی تبریزمراجعه کنید

انواع بافت پارانشيم از لحاظ شكل :

انواع پارانشيم از لحاظ عملكرد :

موضوع آزمایش:مشاهده بافت پارنشیم ساده

هدف آزمايش:آشنايي با ساختمان واختصاصات سلول هاي پارنشيمي در بخش هاي مختلف گياه

وسايل آزمايش:

1- ميكروسكوپ

2- ساقه شبدر

3-لام ولامل

4- تيغ

5-آب مقطر

6- آب ژاول

7- اسيد استيك رقيق

8- كارمن زاجي

9.مغز آقطي يا يونوليت

10- شيشه ساعت

شرح آزمایش:

1- برش نازكي از ساقه تهيه كنيد ودرشيشه ي ساعت محتوي آب مقطر بريزيد

2-برش هارا به مدت 10 الي 15 دقيقه در آب ژاول قرار دهيد.

3-برش ها را پس از شست وشو با آب مقطر، يك دقيقه در اسيد استيك رقيق قرار دهيد.

4- پس از شست وشوي برش ها با آب مقطر ،آنها را10 الي 15 دقيقه در كارمن زاجي قرار دهيد.

5- پس از شست وشوي برش ها با آب مقطر،با يك قطره آب ازآن ها نمونه ميكروسكوپي تهيه كنيد.

6- نمونه ميكروسكوپي آماده شده را با يك ميكروسكوپ بررسي كنيد.

پارانشيم به بافتی گفته می شود كه از ياخته های زنده تشكيل شده است و اين ياخته ها از نظر شكل و فيزيولوژی متغيرند. ياخته های پارانشيمی معمولاً ديواره نازک و شكل چند ضلعی دارند و با فعاليت رويشی گياه در ارتباط اند.

بافت پارانشيم را بافت زمينه ای يا بافت بنيانی نيز می نامند، زيرا بخش عمده پيكر گياهان، مانند مغز، بيشترين بخش پوست ساقه و ريشه، دايره محيطيه مزوفيل برگ و بخشهای گوشتی ميوه ها از پارانشيم تشكيل شده است. ياخته های پارانشيمی همچنين در چوب و آبكش ديده می شوند. ياخته های پارانشيمی نسبت به ياخته های ساير بافتها آسانتر تغيير می كنند و می توانند به حالت مريستمی درآيند. خاصیت تقسيم و تكثير ياخته ای پيدا كنند. مريستمی شدن ياخته های پارانشيمی در محل زخم يا بريدگی گونه ای از اين تغيير است كه موجب التيام آن می گردد. همچنين به وجود آمدن يک گياه كامل از كشت يک ياخته پارانشيمی در شرايط مناسب نشانه ديگری از تغيير حالت ياخته های پارانشيمی به ياخته های مريستمی است. بدين سان ياخته های پارانشيمی می توانند مولد مريستمی باشند كه خود منشاء بافتهای ديگر است.

نقش بافت پارانشيم، اندوختن آب و مواد غذايی، فتوسنتز و گاهی ترشح است.

ساختار ياخته های پارانشيمی

شكل ياخته های پارانشيمی چند وجهی منظم يا نامنظم، دراز، مدور، بيضوی و گاهی هم ستاره ای است. اين ياخته ها گاهی چين خورده اند، چنانكه ياخته های پارانشيم كلروفيلی برگهای گياهان سوزنی برگ، به ويژه كاج، چين خوردگيهای بسيار دارند.اين چين خوردگيها شايد در جهت افزايش ميزان فتوسنتز در برگهای سوزنی شكل باشد.

وجود فضاهای بين ياخته ای از ويژگيهای مهم بافت پارانشيم است. فضاهای بين ياخته ای يک اندازه نيستند، به طوری كه در بعضی از پارانشيمها بسيار كوچک اند و به سختی ديده می شوند و در عده ای بزرگ و مشخص اند. معمولاً پارانشيم ذخيره ای بخشهای خوراكی ميوه ها دارای فضاهای بين ياخته ای فراوان اند، در صورتی كه ياخته های بافت پارانشيمی در آندوسپرم بسياری از دانه ها بسيار به هم فشرده اند و فضاهای بين ياخته ای آنها به سختی ديده می شوند ولی در طی جوانه زدن دانه ها، ياخته های پارانشيم آندوسپرم نيز از هم باز شده فضاهای بين ياخته ای پديدار می شوند.

فضاهای بين ياخته ای ممكن است در اثر تقسيم ياخته های محيطی عمود بر محيط « فضای بین یاخته ای » وسيعتر شوند. مجاری ترشح كننده رزين در مخروطيان، لوله های ترشح كننده شيرابه در تيره های كاسنی و چتريان و همچنين درعشقه (دار دوست) از اين قبيل اند.

در بعضی نمونه ها فضاهای بين ياخته ای وسيعی در اثر تخريب كامل ياخته ها به وجود می آيند. اين فضاها را در گياهان آبزی و در ريشه های برخی از تک لپه ايها و همچنين كيسه های ترشحی در مركبات می توان مشاهده كرد.

ديواره ياخته

كلرانشيم و بسياری از ياخته های ذخيره ای، ديواره های نازک نخستين دارند. با اين وجود در بعضی از ياخته های ذخيره ای ديواره های پسين ديده می شود. بخش اعظم ديواره ياخته های پارانشيمی را سلولز تشكيل می دهد. ياخته های پارانشيمی با ديواره های ضخيم را می توان در آندوسپرم دانه های خرما، خرمالو، قهوه و مارچوبه مشاهده كرد. با آغاز جوانه زدن دانه ها و تجزيه مواد موجود در ديواره ياخته ها و همچنين مصرف مواد حاصل از تجزيه به وسيله جنين (رويان)، ديواره ياخته ها نازكتر می شود. بنابراين دو نوع پارانشيم با ديواره سلولزی و چوبی وجود دارد.

محتويات ياخته

ساختار درونی ياخته های پارانشيمی بر اساس نوع فعاليت زيستی آن متغير است. ياخته های پارانشيمی كه در عمل فتوسنتز شركت می كنند دارای كلروپلاست فراوان اند و اصطلاحاً كلرانشيم ناميده می شوند. در پارانشيمهای فتوسنتز كننده معمولاً يک يا تعداد فراوانی واكوئل ديده می شود. بعضی از ياخته های پارانشيمی دارای پلاست بی رنگ (لوكوپلاست) هستند. ياخته های پارانشيمی ممكن است مواد مختلفی را در خود ذخيره كنند كه احتمال دارد به صورت محلول در واكوئل يا به صورت ذرات جامد يامايع در سيتوپلاسم ذخيره شوند. قندها يا كربوهيدراتهای محلول ديگر و مواد نيتروژن دار ممكن است در شيره واكوئلی يافت شوند. به عنوان مثال، در ياخته های پارانشيمی ريشه چغندر و فلسهای پياز آميدها، پروتئينها و قندها به صورت محلول در شيره واكوئلی ديده می شوند. نشاسته و پروتئين و چربی به صورت ذرات ريز در سيتوپلاسم وجود دارند. پروتئين و دانه های نشاسته در سيتوپلاسم ياخته های لپه های بسياری از گونه های تيره نخود (حبوبات) و پروتئين و چربی در آندوسپرم دانه كرچك ديده می شوند. در ياخته های پارانشيمی ساقه سيب زمينی آميد و پروتئين در شيره واكوئلی و نشاسته در سيتوپلاسم وجود دارد. معموليترين ماده ذخيره ای گياهان نشاسته است كه در آندوسپرم، لپه ها، ساقه های غده ای، ميوه ها و پارانشيم چوب و آبكش ديده می شود.

در ساقه و برگهای گياهان گوشتی، ياخته های پارانشيمی ذخيره كننده آب وجود دارند. چنين ياخته هايی معمولاً بزرگ اند. ديواره آنها نازک است و در درون خود فقط لايه نازكی از سيتوپلاسم دارند. اين ياخته ها بدون كلروپلاست يا دارای تعدادمعدودی كلروپلاست اند. ياخته های ذخيره كننده آب واكوئل بزرگی دارند كه حاوی شيره ای تقريباً موسيلاژی است. موسيلاژها ظاهراً ظرفيت نگاهداری آب را در ياخته افزايش می دهند. اين مواد همچنين در سيتوپلاسم و ديواره ياخته وجود دارند.

بسياری از ياخته های پارانشيمی محتوی تانن هستند. بيشتر تاننها در واكوئلها ديده می شوند. ياخته های حاوی تانن، همانند ياخته های فاقد تانن، توانايی تكثير و رشد دارند. مواد كانی به شكلهای مختلف بلوری در ياخته های پارانشيمی يافت می شوند. بعضی از اين ياخته ها ممكن است بعد از تشكيل بلور زنده بمانند، اما بقيه می ميرند.

بسياری از عناصری كه در طبقه بندی بافتهای ديگر قرار نمی گيرند، جزء بافت پارانشيم به حساب می آيند. اگرچه ويژگيهای آنها با آنچه درباره بافت پارانشيم بيان شد تفاوت دارد. مانند ياخته های دراز با ديواره های پسين كه اغلب زيربافت پوششی بسياری از برگهای مخروطيان يا در بافت چوبی به عنوان عناصر پارانشيمی ملاحظه می شوند. اين گونه ياخته ها را اصطلاحاً « یاخته های پارانشیمی چوبی شده  » گويند.

انواع بافت پارانشيم

تقسيمات بافت پارانشيم بر اساس نوع عمل بافت و مواد موجود در ياخته های آن انجام می گيرد. بر اساس اين معيار، چهار نوع بافت پارانشيم تشخيص داده می شود كه عبارت اند از: پارانشيم كلروفيلی، پارانشيم ذخيره ای، پارانشيم آبی و پارانشيم هوايی.

1- پارانشيم كلروفيلی يا كلرانشيم: اين پارانشيم محتوی كلروپلاست يا ماده كلروفيل است. ياخته های اين بافت اغلب چند وجهی هستند ولی به علت فشار زيادی كه از اطراف به آنها وارد می شود يا به علت ژله ای شدن تيغه ميانی، به شكلهای كروی و بيضوی نيز ديده می شود. اگر ژله ای شدن به طور ناچيز صورت گيرد، فضاهای كوچک مثلثی شكلی بين آنها ايجاد می شود. اگر ژله ای شدن پيشرفته باشد، سبب از بين رفتن تعدادی از ياخته های پارانشيمی می شود و در نتيجه حفره ای تشكيل می گردد. چنين بافتی را پارانشيم حفره ای گويند كلرانشيم به دو صورت نرده ای و حفره ای در بافت مزوفيل برگ ديده می شود .

- پارانشيم ذخيره اي: اين پارانشيم مواد انرژی زا را ذخيره می كند كه در موقع مناسب مورد استفاده گياه قرارمی گيرند. مانند نشاسته كه در آميلوپلاستهای ساقه زيرزمينی در (شكل2-9،ه) و دانه های مختلف ذخيره می شود، همچنين اوزها و اوزيدها و پروتيدها كه در واكوئل جمع می شوند و چربيها كه در سيتوپلاسم ذخيره می گردند. اين پارانشيم فاقد كلروفيل است.

3- پارانشيم آبي: پارانشيم آبی يا آبدار واجد ياخته های بسيار حجيم با واكوئلهای بسيار بزرگ است. اين واكوئلها سرشار از آب و اكثراً لعاب هستند. پارانشيم آبی غالباً در ساقه و برگهای گياهان گوشتی ديده می شود. نقش اين پارانشيمها ذخيره آب و مصرف آن در زمان بی آبی و خشكی است .

4- پارانشيم هوايی يا حفره ای: اين پارانشيم دارای حفره هايی است كه در آن هوا جمع می شود. اين نوع پارانشيم بيشتر در گياهان آبزی وجود دارند

2) برگ دراز و باريك و رگ برگ موازي دارند.
3) برگ ها توسط غلاف به ساقه اتصال دارد. 

4) دانه يك قسمتي است.

5) اجزي گل مضربي از 3 است.

6) آوندهاي چوبي و آبكش در برش ساقه نظم خاصي ندارند.

ويژگي هاي گياهان دو لپه:
1) ريشه راست دارند.

2) برگها اغلب پهن و رگ برگ ها منشعب است.

3) هر برگ توسط دم برگ به ساقه اتصال دارد.

4) دانه دو قسمتي است.

5) اجزاي گل مضربي از 2 يا 5 است.

6) آوندهاي چوبي و آبكش در برش عرضي ساقه روي دايره محيطيه قرار دارند.

منبع:کتاب علوم تجربی اول راهنمایی

موضوع آزمایش: تشريح ساختاردانه

هدف آزمايش:آشنايي با ساختارخارجي وداخلي گياهان تك لپه اي ودولپه اي

وسايل آزمايش:

۱. دانه لوبیا(دولپه اي فاقد آندوسپرم)،نخود( دولپه اي) ، ذرت(تك لپه اي واجد آندوسپرم)

۲. حوله کاغذی

۳. بشر نیم لیتری

۴. ذره بین دسته دار

۵. آب مقطر

۶. یخچال

7. چاقوي تشريح

شرح آزمایش:

تئوری آزمایش :

با مقدار مناسبی آب ، اکسیژن ، و گرما بیشتر دانه های گیاهان جوانه می زنند . و به گیاه کاملی تبدیل می شوند . دانه ها از نظر وضع ظاهری و ساختمان داخلی بسیار متفاوت هستند . در این آزمایش شما فرصت بررسی بخش های داخلی و خارجی دانه را می یابید .

مرحله اول:

 دانه های لوبیا، نخود و ذرت را جداگانه در بشربه مدت یک یا دو روز بخیسانید. بشر حاوی دانه ها را به منظور جلوگیری از آلودگی توسط باکتری ها در یخچال نگهداری کنید .

سپس یک دانه لوبیای خیس خورده را از آب خارج کنید و روی حوله کاغذی قرار دهید تا آب اضافی جذب حوله شود . و با دقت به بررسی آن بپردازید. بخش هاي زير را مشخص كنيد:

1- پوسته دانه: محافظ رویان (گیاهک) از حشرات ، بیماری ها و آسیب های مکانیکی

2- ناف:يك زخم يا اثر بيضي شكل در كنار ه مقعر دانه ،اين نقطه ، اتصال پايه را مشخص مي كند كه دانه را به تخمدان وصل مي كند.

3-پل:برجستگي كوچك  واقع در انتهاي ناف كه از بقاياي پايه مي باشد.

4- سفت:اثر كروي شكل واقع در انتهاي ديگرناف كه منفذ عبور لوله گرده قبل از لقاح به درون تخمک مي باشد.

گفتيم كه روی دانه لوبیا را پوسته ای پوشانده است. پوسته دانه را بردارید، دانه را باز کنید و به بررسی قسمت های مختلف رویان بپردازید. كه بخش هاي زير قابل تشخيص هستند:

1.لپه ها:دو نيمه دانه كه برگ هاي ذخيره اي تغيير شكل يافته اند.چون لپه ها بخشي از رويان زنده مي باشند، ذخيره غذايي آن ها در طي رويش دانه به سرعت هضم مي شود.

2.محور روياني:اين محور متصل به يكي از لپه هاست وتوسط دو برگ كوچكش به آساني شناسايي مي شود.اين ها در مجاور گره لپه اي به محور برگ شاخه يا محور روي لپه متصل مي شوند. محور روي لپه وبرگ ها باهم تشكيل جوانه را مي دهند

پس:

 در گیاه لوبیا،رویان واجد دو لپه و محور رویان است.محور رویان شامل ژمول، ساقه چه و ریشه چه است. ژمول در راس محور قرار دارد و مرکب از مریستم انتهایی و چند برگ رویانی است. در زیر ژمول ساقه چه قرار دارد. انتهای باریک شده قاعده رویان ریشه چه نامیده می شود.

برای مشاهده دقیق تر بخش های مختلف رویان بهتر است از ذره بین استفاده کنید.

هدف آزمايش:آشنايي با ساختارگياه سرخس

وسايل آزمايش:

1.گياه سرخس

2.سوزن

3.آب

4.قطره چكان

5.ميكروسكوپ

6.لام ولامل

عنوان آزمايش: مشاهده كلروپلاست

هدف آزمايش:مشاهده كلروپلاست در گياه الودآ يا خزه

وسايل آزمايش:

۱.لام ولامل

۲.آب

۳.گياه الوده آ

۴.خزه

۵.میکروسکوپ

شرح آزمايش:

برگي ازنوك خزه يا الوده آ جدا كنيد و روي يك قطره آب روي لام قرار دهيد وسپس روي آن را با لامل بپوشانيد وابتدا با بزرگنمايي كم به مشاهده آن زير ميكروسكوپ بپردازيد

توجه:الوده آگیاه آبزی است.

عنوان آزمايش: مطالعه گياه خزه

هدف آزمايش:آشنايي با ساختارگياه خزه

وسايل آزمايش:

1. خزه

2.میکروسکوپ

3 . لام

4. ظرف پتری

شرح آزمايش:

مقدار خزه را همراه با خاک پای آن برداشته و در داخل پتری قرار می دهیم و (این کار با احتیاط انجام شود تا خزه خورده نشود).

در شرایط آزمایشگاهی و در معرض تابش نور در مدت یک هفته خزه ها در رأس خود تشکیل اسپوروگن داده و کپسول آن راحتی با چشم غیر مسلح می توان مشاهده نمود در زیر میکروسکوپ با درشت نمایی 100و حتی40 به خوبی ساختمان اسپوروگن از نظر ظاهری قابل رویت هست حتی هاگ ها در درون کپسول به صورت هاله ای دیده می شوند اکنون می توان با نوک پنس تمیز یک کپسول را ازپتري برداشته و در داخل قطره آبی که روی لام گذاشته شده است قرار داد با نوک سنجاق کپسول را باز کرد و هاگ ها را درون آن مشاهده کرد.

براي ديدن عكس وانيميشن به ادامه مطلب مراجعه كنيد

موضوع آزمایش:مشاهده آمیلو پلاست ها در سلول های گیاهی

هدف آزمايش: آشنايي ومشاهده ساختمان آمیلو پلاست ها در غده سيب زميني

۱.لام ولامل

۲.قطره چکان

۳.شیشه ساعت

۴.چاقوی تشریح

۵. میکروسکوپ

۶.یونولیت

۷.کاغذ خشک کن

۸. معرف لوگل

شرح آزمایش:

مرحله اول: به کمک چاقوی تشریح تیز و دو قطعه یونولیت، برش های نازکی از غده سیب زمینی تهیه کنید. هریک از مقاطع را پس از تهیه در یک شیشه ساعت محتوی آب بیندازید.

به کمک قطره چکان در وسط لام تمیزی یک قطره آب بریزید. یکی از نازک ترین برش ها را انتخاب کرده و آن را در قطره آب وسط لام قرار دهید. لامل را روی آن بگذارید و در زیر میکروسکوپ با درشت نمایی های مختلف به بررسی آن بپردازید.

در صورتی که برش به اندازه کافی نازک باشد، می توانید سلول های چند وجهی سیب زمینی را که مملو از آمیلوپلاست های کروی یا تخم مرغی شکل هستند، در زیر میکروسکوپ مشاهده کنید.

با افزایش درشت نمایی می توانید شکل فلس مانند و حالت لایه لایه آمیلوپلاست ها را بخوبی تشخیص دهید.

مرحله دوم: به کمک قطره چکان يك یا دو قطره محلول لوگل از گوشه لامل بچکانید و با قرار دادن یک قطعه کاغذ خشک کن در طرف مخالف آب اضافی زیر لامل را جذب کنید.

نمونه را مجددا بررسی کنید.

چه می بینید؟

آمیلوپلاست های داخل سلول به علت داشتن نشاسته در حضور لوگل به رنگ بنفش تیره در آمده اند.

توضیح- آزمایش فوق را می توانید در مورد دانه های گندم، ذرت و برنج نیز انجام دهید و به این ترتیب تنوع اشکال آمیلوپلاست ها را در سلول های گیاهان مختلف تحقیق کنید.

موضوع آزمایش:مشاهده کروموپلاست های واجد لیکوپن در سلول های گیاهی

هدف آزمايش: آشنايي ومشاهده کروموپلاست های واجد لیکوپن در سلول های گوجه فرنگي

موادو وسايل مورد نياز:

1.لام ولامل

2.چاقوي تشريح

3.ميكروسكوپ

4.گوجه فرنگي

شرح آزمایش:

در وسط لام تمیزی یک قطره آب بچکانید. به کمک چاقوی تشریح نیز برش بسیار نازکی از گوشت میوه گوجه فرنگی تهیه نمائید و آن را در قطره آب وسط لام قرار دهید. لامل را روی آن بگذارید و در زیر میکروسکوپ با درشت نمایی های مختلف به بررسی آن بپردازید.

آیا می توانید اجزای داخل سلول ها را مشاهده نمائید؟بله.

در زیر میکروسکوپ تعداد زیادی کروموپلاست های قرمز رنگ به اشکال مختلف کروی یا میله ای در داخل سلول های چند وجهی دیده می شوند.

موضوع آزمایش: مشاهده کروموپلاست های واجد کاروتن در سلول های گیاهی

هدف آزمايش:آشنايي ومشاهده ساختمان کروموپلاست های واجد کاروتن در سلول های ريشه هويج

مواد ووسايل لازم:

1.لام ولامل

2.شيشه ساعت

3.تيغ برش

 4.يونوليت

5. ميكروسكوپ

 6.هويج

مقدمه:

پلاست ها اندامک‌هایی هستند که در سلولهای گیاهی و برخی موجودات تک سلولی مثل جلبکها و قارچها مشاهده می‌شوند. واژه پلاست از کلمه پلاستوس (Plastos) به معنای ساخته شده گرفته شده است. این واژه در سال 1884 بوسیله استراسبورگر پیشنهاد شد (تمام پلاست ها از يک نوع اندامک تخصص نيافته به نام پروپلاست مشتق مي شوند . )

 پلاست ها از اندامکهای دو غشایی موجود در یاخته‌های گیاهی و نیز عده ای از آغازیان مثل جلبکها هستند. معمولا مدور ، تخم‌مرغی و دیسک مانند هستند و در سنتز و ذخیره مشارکت دارند. این اندامکها نه تنها در تجمع و اندوختن مواد مختلف ذخیره‌ای و رنگیزه‌ها نقش دارند بلکه نوعی از آنها یعنی کلروپلاستها با انجام فتوسنتز و تولید مواد آلی دارای انرژی نهفته‌اند و در بقای مصرف کنندگان نقش اساسی دارند.

پلاست ها اندامک هایی شبیه به کندریوزوم ها هستند که نقش تولیدی آنها با فراهم آوری ترکیبات مختلفی مانند نشاسته ، رنگیزه‌ها ، پروتئینها و ... روشن شده است. پلاست های یاخته‌های بالغ بر حسب ماهیت موادی که در خود جمع می‌کنند انواع مختلفی دارند که عبارتند از: کلروپلاستها ، کروموپلاست ها و لوکوپلاست ها. تقسمیم بندی دیگر به صورت زیر است. کلروپلاست ها ، آمیلوپلاست ها ، کروموپلاست ها ، پروتئوپلاست ها ، اولئوپلاست ها و استرینوپلاست ها.

کلروپلاست ها :عموما قرصی شکل بوده و به علت دارا بودن کلروفیل ، سبز رنگ هستند. این اندامک غشایی دو لایه‌ای دارد. بخش درونی کلروپلاست شامل دو سیستم لایه‌ای و ماده دربرگیرنده این دو سیستم یعنی ماده زمینه‌ای یا دانه‌دار است. سیستم لایه‌ای دو بخش دارد: بخشی که گرانوم ها را تشکیل می‌دهد و بخش دیگری که آنها را بهم متصل می‌کند .بخش درونی گرانوم به صورت کیسه‌های پهن شده‌ای مرتب شده‌اند و تیلاکوئید نام دارند و محل کلروفیل ها هستند. نقش کلروپلاست ها فتوسنتز است.

كروموپلاست ها:عبارت از پلاست هایی هستند که مواد رنگین غیر از کلروفیل دارند. کروموپلاستها غالباً از لکوپلاستها بوجود آمده، بتدریج انباشته از رنگیزه های زرد و یا قرمز غیر محلول در آب می گردند. رنگیزه های (پیگمان ها) مزبور در چربی بخوبی حل می گردند و به همین علت به آنها لپیوکروم (Lypochrome) هم می گویند. بطورکلی لپیوکروم ها از گروه کاروتنوئیدها (Carotenoides) هستند و کاروتن سر دسته این گروه است. کاروتن همانطور که می دانیم هیدروکربوری اشباع نشده است.مواد کاروتنوئیدی مشتقات ایزوپرن (Isoperene) و به صورت بلور یا دانه های کوچک هستند. مواد کاروتنوئیدی در بسیاری از گیاهان وجود دارند مثلاً در گوجه فرنگی لیکوپن (Lycopene) ، در گلبرگ های زرد مخصوصاً در آلاله گزاتینن و در هویج کاروتن وجود دارد.

لوکوپلاست ها: پلاست های بی‌رنگی هستند که در یاخته‌های بشره و دیگر بافت های بی‌رنگ وجود دارند. بعضی نشاسته ذخیره کرده و آمیلوپلاست نام دارند.

آميلوپلاست ها (پلاست هاي نشاسته اي): متداول ترين و فراوان ترين شکل ذخيره پلي ساکاريدي در گياهان نشاسته است. اندازه پلاست هاي نشاسته اي بسيار متغير است و به 1 تا 175 ميکرومتر مي رسد. بسيار چندشکلي اند، اغلب کروي ولي گاهي هم عدسي شکل، گلابي شکل، مخروطي و چندوجهي مي باشند. در واقع شکل آنها به تعداد و حجم دانه هاي نشاسته جمع شده بستگي دارد. در نمونه سيب زميني نيز آميلوپلاست ها به صورت کروي شکل ديده مي شوند. در ساختار آميلوپلاست وجود خطوط متحد المرکزي در اطراف منطقه اي به نام ناف دليل بر قرارگيري لايه به لايه ذرات نشاسته در اطراف اين منطقه مي باشد.

دستور آزمايش:

در وسط لام تمیزی یک قطره آب بچکانید. تکه ای از ريشه هويج را ببرید و آن را به طور عمودی بین دو تکه کوچک یونولیت قرار دهید ابتدا با حرکت افقی تیغ با یک یا دو برش سطح مقطع یونولیت را به وضع کاملاً افقی در آورید سپس چندین برش نازک از ريشه هويج تهیه کنید تا به برش دلخواه دست یابید همان طور که می دانید یکی از شرایط مشاهده با میکروسکوپ شفاف بودن جسم مورد بررسی است پس کوشش کنید تا مقاطع هر چه بیشتر نازک تر و شفاف تر باشد. برش های تهیه شده را در آبی که در شیشه ساعت ریخته اید قرار دهید تا خشک نشود

 اکنون یکی از نازک ترین برش ها را انتخاب کرده و آن را در قطره آب وسط لام قرار دهید. لامل را روی آن بگذارید و در زیر میکروسکوپ با حداقل درشت نمایی بررسی نمائید. برای مشاهده بهتر سلول ها و اجزای داخل آن ها بتدریج درشت نمایی را افزایش دهید.

در زیر میکروسکوپ کروموپلاست های نارنجی رنگ محتوی کاروتن به اشکال مختلف میله ای یا کروی در داخل سلول ها قابل تشخیص هستند.

درپاسخ به سوال دانش آموز عزيزدر مورد حلقه هاي سالانه

درمقطع ساقه هاي چوبي گياهان دولپه اي ومخروط داران ونيز گياهان ساكن مناطق معتدل،حلقه هاي رشد ديده مي شود اين حلقه ها در مقطع ساقه تك لپه اي ها(خرما ونارگيل)وگياهاني كه در مناطق گرمسير مي رويند(بعلت ادامه رشد در طول سال) ديده نمي شوند

در اين گياهان سال به سال به علت زياد شدن آوند ها قطر ساقه زيادتر مي شود.
به طوري كه با برش ساقه گياه حلقه هاي متحدالمركزي ديده مي شود كه به آنها حلقه هاي رشد سالانه مي گويند.(لايه هاي ضخيم چوب پسين يا چوب اغلب حلقه اي شكل هستند)با برش حلقه هاي عرضي و مشاهده ي رشد سالانه گياه مي توان به شرايط گذشته زندگي گياه پي برد (حلقه های سالانه نه تنها سن درخت را نشان می دهند  بلکه آنها می توانند شرایط محیطی و اقلیمی را که گیاه در طول زندگی خود گذرانیده است به ما بازگو نمایند .  )

حلقه هاي سالانه در واقع آوند هاي چوبي از كار افتاده ي مربوط به سال هاي قبل اند اگر با ذره بين به مقطع صيقل شده ي يك ساقه ي چند ساله نگاه كنيم دهانه ي آوند ها را به صورت لانه ي زنبور مشاهده خواهيم كرد .هر حلقه كه نتيجه ي فعاليت يك سال كامبيوم است، از دوقسمت تيره وروشن تشكيل شده است در قسمت هاي روشن ، آوند ها بازتر بوده وآب واملاح بيش تري را منتقل مي كرده انديعني دراين قسمت هاياخته ها بزرگتر وديواره آن ها نازكتر است(در بهار) در قسمت هاي تيره، دهانه ي آوند ها كوچك تر است وآوند ها به صورت فشرده به هم قرار دارند(درتابستان و پاييز)

نكته: هر سال تنها یک حلقه رشد می کند

سن درخت را مي توان با شمارش حلقه ها در سطح مقطع تنه درخت(در نزديكي خاك)تعيين كرد.وقوع حلقه هاي رشد كاذب موجب مي شود كه سن درخت زيادتر تخمين زده شود.ازجمله عوامل مسئول در توليد حلقه هاي كاذب خشكي وبي برگ شدن گياه  بوسيله حشرات است.

ضخامت حلقه ها معمولا مساوي نيست وبستگي  به عوامل محيطي مانند نور،دما،باران ،رطوبت،خاك فطول فصل رويش ورقابت دارد .بديهي است هرچه فعاليت گياه در طول يك سال بيش ترباشد،قطر حلقه هاي مربوط به آن سال هم بيش تر خواهد بود.

برای تعیین سن درخت ، نیاز به بریدن آن نیست . گیاه شناسان و جنگل بانان از دستگاههای سوراخ کننده ای برای این منظور استفاده می کنند . در این شیوه یک قطعه میله ای شکل از چوب درخت را عمود بر تنه آن برمی دارند . حلقه های سالانه سپس در این قطعه چوب شمارش می شود . سوراخ کوچک باقیمانده روی تنه درخت را پس از آن با مواد ضدعفونی کننده پرمی کنند تا از ورود بیماری به آن جلوگیری شده و به درخت آسیبی وارد نشود . 

                                                              تصوير(۲)

                                                        تصوير(۳)

?موضوع آزمایش:  مشاهده ساختمان سلول های گیاهی

?هدف آزمايش: آشنايي ومشاهده ساختمان سلول هاي گياهي

?وسايل لازم:

۱.پياز ۲.پنس. ۳.چاقو ۴.آب ۵. محلول متيلن بلو ۶.قطره چكان۷. لام ولامل۸. ميكروسكوپ

?دستوركار:

مقدمه:

ساده‌ترین راه مشاهده سلول گیاهی ، مطالعه سلول های اپیدرم فلس پیاز است. كه به صورت پوسته نازكي هنگام شكستن پياز از آن جدا مي شود . اپیدرم فلس پیاز در زیر میکروسکوپ با بزرگنمایی ضعیف به صورت سلولهای چند وجهی کشیده‌ای است که بطور منظم در كنار هم قرار داشته و بهم چسبیده‌اند ( فاقد فضاي بين سلولي هستند . ) چنانچه این اپیدرم را با محلول رقیق یدیدوره آغشته سازیم هسته سلولها بطور محسوسی مشخص می‌گردد. در هسته یک یا دو هستک به صورت نقاط روشن دیده می‌شود. علاوه بر هسته در داخل سلول ها واکوئل) یا حفره‌های سیتوپلاسمی) نیز وجود دارد که در ابتدا کوچک و پراکنده هستند و با رشد سلول بهم ملحق شده ، حفره‌هایی واحد و بزرگ را تشکیل می‌دهند.

در سلول های پیر و مسن که واکوئل ها قسمت اعظم فضای درونی آنها را فرا می‌گیرند هسته به گوشه‌ای رانده شده ، سایر محتویات سلول به صورت ورقه نازک در اطراف واکوئل مرکزی چسبیده به غشا باقی می‌مانند. به علت چسبندگی و یکی بودن غشای سیتوپلاسمی با غشای سلولزی لذا غشای سیتوپلاسمی بطور عادی قابل مشاهده نیست ولی با اضافه کردن چند قطره محلول آب و نمک ۲۰ درصد و ایجاد کیفیت پلاسمولیز غشای سلولی از غشای سلولزی جدا و قابل رویت می‌گردد.