مرحله اول- کرم خاکی را در ظرف پتری که لایه نازکی آب دارد بگذارید. دستتان را خیس کنید، کرم را به آرامی بین انگشتانتان نگهدارید و حرکت کرم را مشاهده کنید. جانور را مجددا در ظرف پتری بگذارید و با فاصله قطره قطره الکل به آن بیفزایید تا بیحال شود. کرم را از نزدیک مشاهده کنید. بدن این جانور به شکل استوانه و در دو انتها باریکتر است. سطح شکمی نسبتا مسطح و کمرنگ است در صورتیکه سطح پشتی تیره تر است.

سطح شکمی و پشتی این کرم را بیابید.

همانطوریکه مشاهده می کنید بدن جانور از قطعات زیادی تشکیل شده است. هر قطعه عبارتست از یک حلقه یا بند که توسط شیار عرضی از بند مجاورش مجزا می گردد. در طول بدن کرم منطقه ای وجود دارد که از حلقه های متورمی تشکیل شده است. این منطقه را بیابید.

این منطقه چه نام دارد؟ کمربند تناسلی

انتهای نزدیک به این بخش برآمده سر جانور است که تیره تر و نوک تیز تر از قسمت های انتهای بدن است. به اولین قطعه سر جانور توجه کنید و به کمک ذره بین دهان هلالی شکل را روی آن بیابید. بری مشاهده دقیقتر می توانید کرم را زیر استریومیکروسکوپ مشاهده کنید.

در بند اول بالا ساختمان گوشتی بنام پروستومیوم قرار دارد، این قسمت مشابه لب است. در سطح شکمی و در طرفین هر بند ۴ جفت زائده بسیار کوچک بنام خار یا تارهای کتینی وجود دارد. اگر انگشتتان را در سطح شکمی کرم به سمت جلو بکشید وجود این خارها را احساس خواهید کرد.

آیا می توانید این خارها را در بدن کرم خاکی با استفاده از ذره بین یا اسریومیکروسکوپ ببینید؟ بله

آیا این خارها در قطعه اول و قطعه انتهایی نیز دیده می شوند؟ خیر

بنظر شما این خارها چه وظیفه ای دارند؟ این خارها به منظور حرکت دادن و یا ثابت نگهداشتن جانور مورد استفاده قرار می گیرد.

حلقه پانزدهم بدن این جانور را بیابید. دو سوراخ لوله های اسپرمی روی این حلقه دیده می شوند. روی چهاردهمین حلقه و درست در جلو سوراخهای خروج اسپرم، سوراخ مربوط به اویدوکت ها (لوله های تخم بر) قرار دارند.

 ساختمان خارجی کرم خاکی

مرحله دوم- در این مرحله دستگاههای داخلی کرم خاکی را بررسی کنید. کرم خاکی را مجددا در ظرف پتری که لایه نازکی آب دارد قرار دهید و کمی کلروفرم اضافه کنید تا جانور کاملا بیهوش شود. حال کرم را از طرف شکم در سینی تشریح قرار دهید و از دو انتها آنرا با سنجاق به کف سینی تشریح محکم کنید. اکنون با رعایت احتیاط کامل در سطح پشتی و از سمت عقب کمربند تناسلی و کمی متمایل به سمت راست سطح تقارن، شکافی ایجاد کنید. برای اینکار از نوک قیچی استفاده کنید و مواظب باشید به اندامهای داخلی زیر پوست آسیب نرسد. برش را به سمت جلو ادامه دهید دیواره های بین حلقه ها را ببرید و بعد پوست دو سمت شکاف را کنار بزنید و سنجاق کنید تا اندامهای داخلی نمایان شوند. شکاف را تا منطقه سر ادامه دهید. سنجاقها را در حالی که به سمت خارج مایلند فرو کنید زیرا در این صورت سنجاقها به آسانی از جای خود کنده نمی شوند و جانور هم در طول تشریح در جای خود ثابت می ماند. از انتهای پیشین که همان سر است شروع و لوله گوارش را دنبال کنید. حلق بزرگ جانور به سادگی قابل تشخیص است. پایین تر از حلق به ترتیب مری، چینه دان، سنگدان و روده را مشاهده خواهید کرد.

قوسهای آئورتی که مانند 5 حلقه مری را دور می زنند، پیدا کنید. این قوسها بوسیله ذره بین قابل تشخیص هستند. در صورتیکه جانور را به خوبی بیهوش کرده و آن را نکشته باشید، خواهید دید که قوسهای آئورتی مانند قلب می زنند. قوسهای آئورتی در سطح پشتی به رگ پشتی و در سطح شکمی به رگ شکمی متصل می شوند. قوسهای آئورتی، رگ پشتی و رگ شکمی بخشهای اساسی دستگاه گردش خون جانور هستند.

هرگاه لوله گوارش را کنار بزنید طناب عصبی شکمی را پیدا خواهید کرد. طناب عصبی یه شکل یک نوار نخ باریک به نظر می رسد که در کف حفره عمومی بدن قرار گرفته است. در بیشتر حلقه ها طناب عصبی متورم است و گره عصبی را پدید می آورد.

کرمهای خاکی اندام های جنسی نر و ماده را تواما دارا هستند. تخمدانها اندام های ظریفی هستند که در حلقه سیزدهم پیدا می شوند. بیضه ها در دیواره حد واسط بین حلقه دهم و یازدهم قرار دارند و آنقدر کوچکند که پیدا کردنشان دشوار است. جانور دارای کیسه های ذخیره اسپرم است که از حلقخ نهم تا دوازدهم ادامه داشته و دارای سه جفت لب هستند.

 ساختمان داخلی کرم خاکی

شکلی از اندامهای (دستگاه گوارش- گردش خون- عصبی و اندام های جنسی) کرم خاکی رسم کنید و قسمتهای مختلف آن را روی شکل نامگذاری کنید.

مرحله سوم- اسلاید میکروسکوپی مربوط به برش عرضی کرم خاکی را از جعبه اسلایدهای میکروسکوپی خارج کرده و در زیر میکروسکوپ بررسی نمایید.

دیواره بدن کرم از چند لایه تشکیل شده شده است؟ ۴ لایه

این لایه ها به ترتیب از خارج به داخل عبارتنداز: کوتیکول، اپیدرم، عضلات حلقوی و عضلات طولی روده در قسمت مرکزی دیده می شود و اطراف آنرا بافت پوششی روده احاطه کرده است.

آیا نفریدها را در این برش مشاهده می کنید؟ بله

چه نفریدی در این برش دیده می شود؟ ۲ نفریدی