فعاليت هاي آزمايشگاهي مورد انتظار درس زيست شناسي دوره ي متوسطه درسه حيطه ي مشاهده ، فعاليت ذهني و فعاليت عملي مورد ارزشيابي قرار مي گيرد .

الف) حيطه ي مشاهده

اين حيطه بر اساس مشاهدة پوستر ، مولاژ ، اسلايد ، ميكروسكوپ و تشخيص بخش هاي مختلف نمونه مورد بررسي انجام مي شود .

نمونه هايي از حيطة مشاهده در كتاب هاي زيست شناسي نظام سالي ـ واحدي

ـ تشخيص سلول هاي گياهي و جانوري ، اندامك هاي آن ها ( سال ا ول و دوم)

ـ تشخص اجزاء ماكروسكوپي برگ ( سال اول)

ـ تشخيص ساختار خارجي باكتري ها و هاگ دروني آن ها ( سال دوم)

ـ تشخيص بافت هاي گياهي و جانوري ( سال دوم)

ـ تشخيص اجزاي دستگاههاي مختلف بدن انسان ( سال دوم)

ـ تشخيص اندام هاي حسي ( چشم ، گوش ، بيني ، زبان و پوست ) در انسان ( سال سوم)

ـ تشخيص ميكروسكوپي چشم مركب ( سال سوم)

ـ تشخيص دستگاههاي مختلف بدن جانوران ( ملخ ، كرم خاكي ، قورباغه ، ماهي و كبوتر)( سال دوم)

ـ تشخيص سلولهاي خوني ( سال دوم)

ـ تشخيص ماهيچه هاي بدن انسان و اسكلت آدمي ( سال دوم)

ـ شناسايي گياهان مختلف ( خزه ، سرخس و كاج ) و اجزاي آنها ( سال سوم)

ب ) حيطه ي مهارت هاي ذهني

اين بخش شامل طراحي آزمايش يا نوعي مدل زيستي ، ارائه ي  يافته ها و نتايج ، رسم نمودار ، تجزيه و تحليل و تفسير نتايج حاصل از آزمايش مي باشد .

نمونه هايي از حيطه ي مهارت ذهني كتاب زيست شناسي دوره ي متوسطه :

- طراحي مدلي براي معرفي اكوسيستم ( سال اول)

- طراحي آزمايشي براي بررسي اثر ميزان نور و دما بر شدت فتوسنتز ( سال اول)

- رسم نمودار : سئوال 5 ص 48 ( سال اول)

- طراحي آزمايشي براي بررسي اثر پوسته ي اطراف دانه ي برنج بر بيماري بري بري ( سال اول)

- طراحي كليد شناسايي براي گياهان و جانوران ( سال دوم)

- طراحي آزمايشي در رابطه با نقش آنزيم هاي موجود در پودر هاي شوينده ( سال دوم)

- طراحي دستگاهي در ارتباط با توليد قندهاي ساده از كاغذ روزنامه ( سال دوم)

- طراحي آزمايش براي محاسبه نسبت مگس هاي چشم سفيد به مگس هاي چسم قرمز

- تفسير حلقه هاي ساليانه يك ساقه ي چوبي ( سال سوم)

- تجزيه و تحليل اثر دما بر جوانه زني دانه ( سال سوم)

- ارائه ي مدلي براي نشان دادن جهش هاي ساختاري كروموزوم ( سال سوم)

- طراحي آزمايشي براي بررسي اثر آب و صابون بر ميكروب هاي محيطي دست ( سال سوم)

ج) حيطه ي فعاليت هاي عملي

اين حيطه شامل تشريح اجزاي مختلف بدن جانوران ، مدل سازي و اجراي آزمايش هاي طراحي شده مي باشد .

 نمونه هايي از حيطه ي فعاليت هاي عملي در كتاب هاي زيست شناسي دوره ي متوسطه :

- شناخت اجزاي مختلف ميكروسكوپ و نحوه ي كار با ميكروسكوپ( سال دوم)

- طبقه بندي كروموزوم هاي موجود دريك سلول (كاريوتيپ)( سال سوم)

- شناسايي نشاسته در نمونه هاي مختلف گياهي با استفاده از معرف ( سال دوم)

- شناسايي آنزيم ميلاز در ميكروب هاي خاك ( سال دوم)

-  تهيه برش هاي ميكروسكوپي از اندام هاي (ريشه ، ساقه ، برگ ) گياهي و رنگ آميزي آنها ( سال دوم)

-  تشريح اندام هاي مغز ، چشم ، كليه ، شش و قلب گوسفند ( سال دوم وسوم)

-  تعيين گروههاي خوني ( سال اول)

-  مشاهده گردش خون ماهي ( سال دوم)

-  استخراج مولكول DNA از سلولهاي پياز

- مدل سازي تقسيم ميتوز و ميوز( سال سوم)

-  تشخيص ماكروسكوپي گياهان تك لپه اي و دولپه اي ( سال دوم)

-  بررسي اثر اتيلن بر گياهان ( سال سوم)

با شروع تحقيقات بيولوژيك در آزمايشگاه هاي علوم زيستي همواره امكان آلودگي با عوامل ميكروبي وجود داشته است. آلودگي با باكتري ها از اولين خطرات بوده است. اما با شروع تحقيقات ويروسي و فناوري هاي ژنتيك از جمله پژوهشهاي تهيه DNA نوتركيب اين مخاطرات افزايش يافته اند. به اين ترتيب اهميت آشنايي با اصول كار در آزمايشگاه ها افزايش مي يابد و بر همين مبنا قوانيني براي فعاليت در آزمايشگاه هاي علوم زيستي مقرر شده است. وجود مواد و ابزار كار آمد جهت فعاليت در آزمايشگاه هاي علوم زيستي لازم است. اما وجود آموزشي دقيق از طرف افراد كار آمد و مطلع نيازي ضروري است و لازم است تمامي افرادي كه قرار است در آزمايشگاه مشغول به كار شوند ابتدا به طور دقيق و زير نظر مسئول آزمايشگاه يا نماينده ايشان آموزش داده شوند.

ايمني زيستي سطح I: biosafety level I:

در اين سطح از ايمني با ميكروبهايي كار مي شود كه در افراد سالم بيماري ايجاد نمي كنند و كمترين خطر را براي افراد دارند. براي مثال مي توان به آزمايشگاه هايي اشاره كرد كه بهداشت آب يا مواد غذايي را مورد بررسي قرار مي دهند و همچنين كار بر روي ارگانيسمهايي كه عامل بيماري هاي عفوني نمي باشند. افرادي كه در اين آزمايشگاه ها كار مي كنند بايد با علوم ميكروب شناسي آشنايي داشته باشند و در ابتدا زيرنظر يك متخصص آموزش هاي اوليه را ديده باشند. در آزمايشگاه با سطح ايمني I موارد زير بايد رعايت شوند:

منبع:آشنایی با زیست شناسی وژنتیک